Kennisbank

filter
Tourtje Tilburg met Tim | Afl. 10: Plan-T
Tourtje Tilburg met Tim | Afl. 9: Bouwen in tijden van Corona
Architectuur in de kijker | Dag van de Architectuur 2020
24 sep 2020
Tourtje Tilburg met Tim | Afl. 7: El Feth Moskee Stedekestraat
25 sep 2020
Tourtje Tilburg met Tim | Afl. 8: Koningsoord
14 nov 2019
Tourtje Tilburg met Tim | Afl. 5: Logistiek landschap, CAPI Europe
Tourtje Tilburg met Tim | Afl. 6: Lindehoeve
Tourtje Tilburg met Tim | Afl. 4: Stadskantoor 1, de Zwarte Doos
Tourtje Tilburg met Tim | Afl. 3: Spoorpark
Architectuur in de kijker | Terugblik Dag van de Architectuur 2019
Op zaterdag 15 juni vond de Dag van de Architectuur plaats. Bovenstaande foto's geven een indruk van ...

Architectuur in de kijker | Terugblik Dag van de Architectuur 2019

Op zaterdag 15 juni vond de Dag van de Architectuur plaats. Bovenstaande foto's geven een indruk van de dag.

CAST zette de Tilburgse architectuur in de schijnwerpers. Dit jaar was het thema 'Door de ogen van ...' Bekijk gebouwen eens door de ogen van bijvoorbeeld een kunstenaar, fietser, een historische figuur, een gebruiker van een bijzonder gebouw of natuurlijk de bouwer en architect. Zij laten zien hoe ze nadenken over vormgeving, techniek, materialen, duurzaamheid en het gebruik. Want de stad en haar gebouwen worden door heel verschillende mensen gebruikt en beleefd. Er werden diverse rondleidingen gegeven.

Er waren zowel oudere als recenter opgeleverde projecten te bezoeken, maar ook verschilende bouwplaasten werden bezocht.

De te bezoeken projecten waren: de Lochal, Koningsoord, Duurzame huizenroute in Tilburg-West, Rocking Chairs van Strijbos & Van Rijswijk, Stationstraat 35.

Enkele reacties van bezoekers:

De Lochal: "Anders kijken naar het gebouw,  duidelijke en enthousiasme van de rondleider, goede informatie van Myrthe en een bevlogen verhaal van Hans, deskundigheid van Myrthe Breukink, verhaal over de architectuur-tender, maken van de gordijnen, erg informatieve en afwisselende rondleiding, toevoeging van presentatie door oud-medewerker voegde ook veel toe, ook in de gehele context met de historische plaatjes".

Koningsoord: "leuk dat de architect aanwezig was, het werkelijk kunnen zien van de geweldige bouw actviteiten met goede uitleg er bij, rondleiding met Daan Veeze (Hijmans) en Gert de Graaf (Groosman architecten) gehad. Mensen met kennis van het project, helemaal TOP, het programma zat goed in elkaar, Een stukje voorgeschiedenis van de bouw en de geschiedenis daarmee verbonden met de nonnen".

Duurzame huizenroute: "heel verschillende aanpak duurzaamheid,  de diversiteit aan huizen waardoor je een breed inzicht krijgt in duurzame toepassingen, het enthousiasme van de bewoners en de architecten over hun huis, verscheidenheid van locaties en vertellers, tijdsduur en houden aan planning, de nieuwe technieken om je huis te verduurzamen en verder was het leuk om de nieuwe woningen te zien". Download hier het verslag. 

Stationstraat 35 (Bedaux de Brouwer): "het verhaal van Thomas Bedaux over de herbouw/ontwikkeling/historie van de appartementen en de rondleiding door het pand was erg interessant, kaaigoed".

Architectuur in de kijker | Dag van de Architectuur 2019 (duurzame huizenroute)
Tijdens de Dag van de Architectuur 2019 fietsten we met een groep van ruim 20 deelnemers naar Tilbur ...
Architectuur in de Kijker | Documentaire "Zwarte Doos"
Filmmaker Twan Mickers, zelf ook werkzaam voor de gemeente Tilburg, maakte een historische documenta ...

Architectuur in de Kijker | Documentaire "Zwarte Doos"

Filmmaker Twan Mickers, zelf ook werkzaam voor de gemeente Tilburg, maakte een historische documentaire over het stadskantoor, Zwarte Doos. Op vrijdag 14 juni kan je deze film zien in het Paleis Raadhuis. SK1 door de ogen van (oud)-werknemers.

Trailer Zwarte Doos from Twan Mickers on Vimeo.

CAST organiseert samen met het Architectenplatform Tilburg en Pop-Up Cinema de vertoning van een bijzonder documentaire. Het thema van de Dag Van de Architectuur is Door de Ogen Van...

Vrijdag 14 juni bekijken we binnen dit thema één van de meest spraakmakende projecten in Tilburg van de afgelopen jaren: het Stadskantoor. De film ‘Zwarte Doos’ van Twan Mickers vertelt het verhaal van het stadskantoor door de ogen van verschillende medewerkers. Er is een beperkt aantal plaatsen, dus koop snel je tickets! Filmmaker Twan Mickers, zelf ook werkzaam voor de gemeente Tilburg, maakte een historische documentaire over het leven in het stadskantoor, De Zwarte Doos. Toen bekend werd dat SK1 verbouwd zou worden, begon Mickers oude foto's te verzamelen en interviewde verschillende collega's over de mores op de werkvloer door de jaren heen.   

Verschillende (oud)-ambtenaren delen in de film hun ervaringen over hun werk van de afgelopen jaren. Ook zij die er als eerste ambtenaren in de jaren zeventig hun betrekking in namen. Ze vertellen over de besluitvorming rondom het te bouwen kantoor in de jaren zestig en het sloopfeest van het oude gemeentehuis naast de Schouwburg.

Onbekende plekken van het gebouw worden belicht zoals een – voor die tijd – hypermoderne documentenlift of de atoomschuilkelder in de parkeergarage. Maar ook de omgang met bestuurders in de jaren zeventig, het roken op de werkplek, de eerste kopieermachines of de moraal over drankconsumptie in die tijd komen aan bod. De film is verrijkt met archiefmateriaal.

De film draait op twee tijden: 14.30u en 16.00u. Kaartjes kosten E 6,- 

 

Tourtje Tilburg met Tim | Afl. 1: Sacramentskerk
Tourtje Tilburg met Tim | Afl. 2: Doloris Rooftop & Meta Maze
Architectuur in de Kijker | Verslag excursie Campus 013
Architect Frans Benjamins van architecten|en|en nam een groepje geïnteresseerden mee op ex ...

Architectuur in de Kijker | Verslag excursie Campus 013

Architect Frans Benjamins van architecten|en|en nam een groepje geïnteresseerden mee op excursie door Campus 013. Lees hieronder de reacties van de deelnemers.

 

"een helder verhaal hoe het gebouw tot stand gekomen is met het oog op constante toezicht en veiligheid; een goed beeld van de inhoud van het onderwijs en daarop is het gebouw ontworpen, een dienende architectuur maar wel inspirerend, hulde"

"Wat mij het meest is bijgebleven is de goede combinatie van aula, entree /hal en Cantine. Mooi en functioneel met overgang van verdiepingen. Daarnaast de openheid (glas etc) en de wel mooie, doch zijn doel voorbij schietende tuin. Fraaie  buitenkant."

"Licht, robuust, fit for purpose, maar toch verrassend."

"Voor mij als architect is het altijd inspirerend en leerzaam om kennis te maken met het werk van een collega én het verhaal achter het ontwerp te vernemen. Deze excursie voldeed hier helemaal aan: een kort maar krachtige rondleiding met een duidelijk verhaal!"

"ik vond het een enthousiaste jonge architect die de rondleiding gaf. Opmerkelijk aan het gebouw is het gebruik van het oranje glas aan de noordzijde, waardoor er een andere sfeer in het gebouw komt"

"Wat me het meest aansprak in het verhaal van de architect was het feit dat de hele school, inclusief allerlei onderdelen en details, ontworpen is voor de doelgroep VBBO leerlingen.  Zoveel praktische dingen in het gebouw ook, het feit dat bijvoorbeeld ruimtes te vergroten en te verkleinen zijn, dat er volgens huidige milieunormen is gebouwd. Dat soort dingen maakt me echt blij. En als je dan óók nog een prachtig gebouw kunt ontwerpen, dat is echt dubbel genieten.  Het was een leerzame en zeer aangename rondleiding. Dank!"

"Wat me bij is gebleven is dat er vooral veel aandacht was voor het type leerlingen. Dat zij er zich prettig en veilig zouden voelen. (Geen onbewaakte ruimten, een aula met heel veel zitmogelijkheden). Ook de aandacht voor de situering van het gebouw in het grote scholen gebeuren op het hele Fontys/Stappegoor terrein. Dat er nagedacht is over invloed van de noord- en zuidkant van het gebouw en wat dat betekent voor de sfeer in het gebouw. Ook dat de inrichting met zoveel zorg is gekozen met mooie meubels en materialen vind ik een pluspunt. Dat straalt ook respect naar de leerlingen en docenten uit. Wat me achteraf helemaal ontgaan is en wat ik vergeten ben om te vragen is dat de wanden helemaal leeg waren. En dat er blijkbaar ook niets opgehangen kán worden. Toch al met al een heel interessante rondleiding"

 

Architectuur in de Kijker | Verslag excursie Lourdeskade
ARCHITECTUUR IN DE KIJKER: De Lourdeskade Op vrijdagochtend 22 februari 2019 nam architect Theo van ...

Architectuur in de Kijker | Verslag excursie Lourdeskade

ARCHITECTUUR IN DE KIJKER: De Lourdeskade

Op vrijdagochtend 22 februari 2019 nam architect Theo van Esch (van DAT architecten) geïnteresseerden mee op excursie naar de Lourdeskade. De belangstelling was groot. De rondleiding om 10.00u was zo snel uitverkocht dat CAST (Centrum voor Architectuur en Stedebouw Tilburg) snel een tweede rondleiding aanbod. Zo liepen ruim 50 personen mee met Theo van Esch door het nog relatief nieuwe stedebouwkundig plan tijdens de eerste “Architectuur in de Kijker”.

Tijdens de ontvangst in Villa Pastorie vertelde Theo van Esch vol enthousiasme over het stedebouwkundig plan. Hij noemde het “een spinnenweb voor kinderen, vol steegjes en verbindingen die je steeds naar bijzondere, nieuwe plekjes leiden”.

Rijke, slimme bouw ontwikkeld in tijden van crisis

Ondanks de crisistijd waarin de Lourdeskade is ontwikkeld, is er een rijk plan gerealiseerd. Er zijn verschillende type woningen, in een strakke architectuur, maar met speelde elementen. De bebouwing wordt verbonden door verschillende steegjes, wegen en openbare plekken. Oude en nieuwe architectuur ontmoet elkaar en om elke hoek verschijnt weer een nieuw uitzicht.

De crisis was zelfs aanleiding om duurzaam te bouwen. Het project bevat een van de meest vooruitstrevende woningbouwsystemen. De grondgebonden woningen werden volledig geprefabriceerd (één woning per dag) en zijn ter plaatse in drie dagen in elkaar gezet. Door slimme installaties en goed ontworpen gevels zijn de woningen “0 op de meter”; ze leveren in totaal net zoveel energie als ze verbruiken.

Industrieel karakter en 0 op de meter

In de architectuur is een duidelijke verwijzing gemaakt naar Tilburg als industriestad. Niet door letterlijk de ouderwetse fabrieken na te bouwen, maar wel door woningen te ontwerpen die elementen uit het industriële tijdperk bevatten.

Op verschillende schaalniveaus is dat doorgevoerd. De vormentaal van de gebouwen verwijst hier naar. Maar er wordt ook gespeeld met het aspect tijd door te doen alsof de gebouwen al een tijd oud zijn. Er zijn kozijnen “weggehaald” en dichtgemetseld. Door de net iets terugvallende vlakken ontstaat een subtiel spel in het metselwerk in de gevel.

Het industriële karakter is ook zichtbaar in de schaal en maat van de kozijnen. Er zit veel glas in de gevels. Op de eerste verdieping zijn geen “standaard” kleine slaapkamerramen geplaatst, maar grote kozijnen welke sterke overeenkomsten vertonen met de grote raampartijen in de industriële panden van weleer. Dat wil overigens niet zeggen dat er daardoor veel warmte verloren gaat. Er is duurzaam, driedubbel glas geplaatst. Er is speels omgegaan met de kozijnen. Op de meeste plekken zijn de ramen verdeeld in kleinere vlakken, op sommige plekken zijn de roedes weg gehaald zodat er grotere glasplaten ontstaan.

Hierbij moest architect Theo van Esch overigens wel iets opbiechten. De glazen gevelelementen lijken dan misschien te bestaan uit meerdere kleine glasplaatjes, in werkelijkheid is de glasplaat zo groot als het kozijn en zijn er aluminium strips op het glas geplakt. Dat neemt niet elke architect hem in dank af, zo zegt hij eerlijk, maar “wij vonden dat we zulke grapjes wel konden uithalen”. Zo ook met de bouten in de balkonconstructies van het grote woonblok van tien verdiepingen. Er zijn slechts 3 bouten constructief noodzakelijk voor elk balkon, de overige zijn er gewoon op geplakt… Voor een robuuste, constructieve uitstraling.

Een ander uitgangspunt was dat alle functionele elementen gewoon zichtbaar zouden zijn. Alles is gewoon aan de gevel gehangen. De regenwaterafvoer, de brievenbus. Dat laatste heeft bovendien als groot voordeel dat er geen enorm warmtelek is op de plek waar de brievenbus normaal in de deur zit. Dat helpt absoluut bij het 0-op-de-meter principe waarbinnen de woningen zijn gebouwd.

Binnen dat thema zijn ook de “schoorstenen” van de grondgebonden woningen bijzonder. Op de plek waar vroeger de warmte het huis verliet, wordt nu de warmte naar binnen gehaald. In de “schoorstenen” zit namelijk de warmtepomp die het huis mede verwarmt.

Letterlijk hoogtepunt van de rondleiding was het uitzicht van de tiende verdieping van de hogere woontoren. Vanaf de balkons geniet men van een prachtig uitzicht over de gehele wijk, de Piushaven, het centrum van Tilburg en nog verder. 

De IJzergieterij

Ontwikkelaar Krens Ten Brinke stelt zichzelf ten doel kleinere gebouwen te verwerven en transformeren naar woongebouw. In het nieuwe ontwerp krijgen de woningen duidelijk de signatuur mee van geschiedenis van het gebouw. Zo ook in de IJzergieterij. Rik Krens (Krens Ten Brinke) kocht het gebouw in 2013 gebouw en heeft het ontwikkeld tot woongebouw. De ijzergieterij neemt een bijzondere positie in het plan van de Lourdeskade.

Het gebouw heeft een geschiedenis van ruim 100 jaar. In een oud krantenbericht is te lezen dat de bestekken begin 1900 voor 75 cent te verkrijgen waren bij oorspronkelijk architect Jos Donders. Van oorsprong ondersteunde de IJzergieterij de textielindustrie. Dat was echter van korte duur. Na het faillissement in 1907 heeft het gebouw een tijd leeg gestaan. Vervolgens heeft het gebouw verschillende functies vervuld. Tijdens de eerste wereldoorlog hebben er Belgische militairen gezeten. In 1923 is het getransformeerd tot Lourdeskerk. Toen is ook de pastorie erbij gebouwd. De kerkelijke functie liep tot halverwege jaren ’60. Na opnieuw een periode van leegstand werd het begin jaren ’80 de huisvesting van de eerste “Jumbo” supermarkt.

Alle facetten uit de geschiedenis zijn verwerkt in het huidige ontwerp door architect Frans van Roy. De dakopbouw refereert naar ontluchtingskapel uit de tijd dat het een fabriek was. De kerkbogen zijn onderdeel van het gebouw en in kopse kant zitten winkeltjes, waarmee het gebouw toegankelijk blijft voor Tilburgers. In masterplan met landschapsarchitect die mooi parkje heeft gemaakt. Zo is een mooi ensemble terug ontstaan.

Meer “Architectuur in de Kijker”?

De rondleiding door de Lourdeskade was de eerste in de nieuwe programmalijn “Architectuur in de Kijker” van CAST. Het was een succesvolle première. Bent u benieuwd waar we de volgende keer naar toe gaan? Meld u aan voor onze nieuwsbrief (in het blok rechtsonder op deze pagina), dan houden wij u op de hoogte van alle komende activiteiten en andere interessante berichten!

Architectuur in de kijker | Verslag "Cube"
tekst; Jeroen Ketelaars CUBE: een gebouw om jaren mee vooruit te kunnen Van alle gebouwen op de camp ...

Architectuur in de kijker | Verslag "Cube"

tekst; Jeroen Ketelaars

CUBE: een gebouw om jaren mee vooruit te kunnen

Van alle gebouwen op de campus van Tilburg University is het gebouw ‘CUBE’ toch wel een heel bijzonder exemplaar, zo bleek op vrijdag 26 oktober, toen het Centrum voor Architectuur en Stedebouw Tilburg (CAST) een rondleiding door het fonkelnieuwe gebouw organiseerde. Zo’n vijftig belangstellenden waren erbij aanwezig toen Richard Antens, die zich als projectleider de afgelopen vier jaar zowat full time met de bouw van CUBE heeft beziggehouden, vertelde over de ontstaansgeschiedenis van het gebouw en de afwegingen die daarbij zoal gemaakt moesten worden.

En CUBE, dat nog maar twee maanden in gebruik is, is niet alleen bijzonder omdat het het jongste van de zestien gebouwen op het universiteitsterrein is. Het beschikt namelijk ook over de modernste voorzieningen, én het huisvest in tegenstelling tot veel andere gebouwen op de campus géén faculteit, zoals bijvoorbeeld het Montesquieu-gebouw, waar de juridische faculteit ondergebracht is. CUBE, dat met zijn 12.000 vierkante meter tien procent van de totale campus beslaat, voorziet voor het grootste deel in onderwijsruimtes in allerlei grootten, en ruimtes – ook weer van allerlei afmetingen – waar studenten alleen of in groepjes kunnen studeren. Ruimte voor zelfstudie is er sowieso veel in ‘het hart van het gebouw’, de Plaza, waar honderdvijftig zitplekken zijn. Met al die studieruimtes en zitplaatsen wordt voorzien in een behoefte want er kwam steeds meer vraag naar mogelijkheden waardoor studenten niet meer alleen op hun studentenkamer hoefden te zitten, maar waardoor zij dichtbij de voorzieningen van de universiteit zaten, makkelijk naar colleges konden, en gebruik konden maken van een WiFi-verbinding en andere faciliteiten.

Maar naast zelfstudie- en onderwijsruimtes bevat het gebouw ook onder andere twee indrukwekkende tentamenzalen waar digitale examens afgenomen kunnen worden. Maar liefst 480 studenten kunnen er in totaal terecht. Die digitale tentamenzalen zijn imposante lokalen met rijen vol computerschermen. Aansluitingen zijn er niet te zien, want die lopen allemaal via de vloer. En de beeldschermen zijn zo van elkaar gescheiden dat studenten tijdens de tentamens niet bij elkaar kunnen meekijken. En mochten er studenten zijn die tijdens een examen een computer uit willen schakelen om zo moedwillig een hertentamen uit te lokken: ook daar is aan gedacht en die mogelijkheid is er dus niet.

Verbinding tussen stadscentrum en Warande

De eerste plannen voor het CUBE-gebouw, dat ontworpen is door KAAN architecten, kwamen een jaar of vijf ter tafel. Het veertig jaar oude gebouw dat op de locatie stond waar later CUBE zou verrijzen, was rijp voor de sloop, het aantal studenten nam toe, en er was een behoefte om een bouwkundige verbinding te maken tussen enerzijds de Oude Warande en anderzijds het centrum van de stad. Met de Warande en de andere groenvoorzieningen aan de zuidkant van de campus in gedachte werd al snel duidelijk dat ook bij de bouwplannen voor CUBE veel aandacht moest zijn voor groen waar de natuur haar gang kan gaan. “Waar je ook loopt in het gebouw, overal heb je contact met buiten en zie je groen”, vertelt Richard Antens aan de deelnemers aan de rondleiding. Daarom werden er niet alleen rondom het gebouw, maar ook in de patio’s die deel uitmaken van het gebouw een groot aantal bomen geplant. “Ook om bij studenten meer bewustwording te genereren voor ecologie en duurzaamheid.”

Die elementen zijn ook op andere plaatsen in CUBE terug te vinden, zoals in het auditorium, een enorme collegezaal waar maar liefst zeshonderd personen terecht kunnen, en die door middel van een mobiel ‘tussenschot’ te verdelen is in twee zalen met driehonderd stoelen. “De wanden van de zaal zijn gemaakt van gerecyclede petflessen”, vertelt Richard Antens in de grootste zaal die er nu op de campus van Tilburg University te vinden is. Net zoals andere ruimtes in het gebouw bevat de zaal allerlei innovatieve elementen, bijvoorbeeld op audiovisueel gebied. “Zodat we qua techniek up to date zijn en we weer jaren vooruit kunnen”, aldus Antens, terwijl het gebouw in gereedheid wordt gebracht voor de open dag van de universiteit, waar zo’n 8000 bezoekers worden verwacht. In CUBE worden op die dag onder meer proefcolleges en informatiebijeenkomsten verzorgd en het gebouw moet dan dus als het ware een vuurdoop doorstaan. Maar terugkomend op de technische mogelijkheden: er is bijvoorbeeld de mogelijkheid om met twee beamers één beeld te vormen en er kan via ‘live stream’ in andere zalen meegekeken worden als er in het auditorium een college gegeven wordt. Met het grote aantal personen dat in de zaal kan plaatsnemen, was ontruiming in geval van een calamiteit ook iets waar aan gedacht moest worden. Mocht het inderdaad ooit nodig zijn om iedereen snel uit het gebouw te laten vertrekken, dan is dat onder andere mogelijk door de tafeltjes die met een snelle beweging omlaag klappen.

Een van de ‘eyecatchers’ in CUBE is de monumentale trap, maar de liften zijn daarentegen wat meer uit het beeld gehouden, om studenten, docenten en anderen vooral te stimuleren om van de trap gebruik te maken. Die trap is wit, zoals ook de rest van het gebouw van lichte kleuren is voorzien. Bewust uiteraard. “Want de studenten moeten voor de kleur zorgen.”

Voor meer informatie over dit project kunt u ook terecht op de website van KAAN Architecten via onderstaande link:

http://kaanarchitecten.com/project/cube/