Inzendingen waren er dit jaar genoeg, zegt programmamaker Henriëtte Sanders van CAST tijdens de uitreiking. ‘Het begrip architectuur hebben we breed geïnterpreteerd’, zegt Sanders. ‘Het gaat om gebouwen, bruggen, transformaties, herbestemmingen, projecten in de openbare ruimte en landschapsontwerpen. Er kwam van alles in aanmerking.’ Er werden dertig projecten ingezonden die getuigden van grote variëteit, van appartementen tot bedrijfspanden en van fietsenstallingen tot volledige wijkjes.

Die verscheidenheid in inzendingen ziet wethouder stedelijke ontwikkeling Bas van der Pol ook. ‘De eerste editie van de Tilburg Architectuurprijs besloeg drie jaar, bij deze editie gaat het om projecten van de afgelopen twee jaar. Het is een hele brede oogst geworden’, zegt de wethouder. ‘Van de grootsheid van het station tot een torenspits die ook wel een beetje aan kunst grenst: er zijn tal van projecten die het het verhaal van onze stad en onze dorpen vertellen.’

Tilburg is een paar jaar geleden de stad van de archipunctuur genoemd — de stad waar met kleine invullingen een nieuwe stad gemaakt wordt. Die stad is Tilburg nog steeds, zegt Van der Pol. De Tilburg Architectuurprijs is belangrijk om een hoog niveau te blijven nastreven, vindt hij. ‘Deze prijs erkent kwaliteit. Hij zorgt ervoor dat we praten met elkaar over wat er allemaal wordt ontworpen. En natuurlijk hoop je dat zo’n prijs ook inspiratie biedt voor de volgende generatie om iets moois neer te zetten.’

Het is niet vanzelfsprekend dat goede architectuur en omgevingskwaliteit als van belang worden gezien, geeft de wethouder mee. ‘Het is een unieke waarde dat mensen het belangrijk vinden dat hun stad en landschap goed worden vormgegeven.’

Russische poppetjes

Het past volledig bij de stad van makers die Tilburg is dat de fysieke architectuurprijs ook door een Tilburgse maker is vormgegeven. Modelleur Bryan van Schooten is de ontwerper van de vierdelige architectuurprijs die de winnaars deze avond mee naar huis mogen nemen. ‘Tien jaar geleden ben ik bij keramisch atelier Cor Unum in Den Bosch begonnen’, zegt Van Schooten, die ook een eigen atelier in Tilburg heeft. ‘Van tekeningen maak ik een gipsen model en vervolgens een mal. Met die mal kun je vervolgens productie gaan draaien.’

Van Schooten haalde voor zijn ontwerp inspiratie uit de ontwerpen van Franse watertorens en uit de Memphis Groep: een internationale groep jonge ontwerpers. ‘De ene was timmerman, de andere deed iets met textiel. Die ontwerpers wilden het heersende, saai witte design van toen doorbreken door hele gekke vormen en felle kleuren te gebruiken. Ik vind het mooi dat zij zich vrij waanden om hun eigen keuzes te bepalen.’

De modelleur heeft er een handelsmerk van gemaakt om verschillende soorten vazen in delen te snijden. De Tilburg Architectuurprijs is op dat idee geënt. ‘Die vazen zijn op heel veel verschillende manieren te stapelen. Ik vind het ook belangrijk dat de winnaars de prijs zelf kunnen neerzetten zoals ze willen en er veel verschillende samenstellingen van kunnen maken. Het is ook een beetje afgeleid van het idee van de Russische matroesjkapoppetjes, om aan te geven dat het werk echt een team effort is.’

Parel van de Spoorzone

Het is aan wethouder Bas van der Pol om eerst de publieksprijs uit te reiken. Die gaat, met ruime voorsprong, naar het Ketelhuis van BURO013 in opdracht van SDK Vastgoed. Architect Bram van de Sanden nam de prijs in ontvangst. ‘Het is ontzettend mooi. In 2013 wonnen wij al eerder een lokale architectuurprijs en nu, exact dertien jaar later, winnen we er weer een’, zegt Van de Sanden. Hij is persoonlijk verknocht aan de Spoorzone en is er zelfs getrouwd op het moment dat het stationsgebied nog niet toegankelijk was. Dat hij voor dit project de publieksprijs krijgt is een prachtige én toepasselijke beloning.

Opdrachtgever Edith Balke van SDK Vastgoed is ook vereerd dat het Ketelhuis de publieksprijs ontvangen heeft. ‘Het is een prachtig gebouw voor de Spoorzone geworden. Er wonen mensen die heel erg bij dit gebied passen en je ziet dat het reuring oplevert. Bij mooi weer worden de tafeltjes buiten neergezet en wordt er samen gegeten. Dit project draagt aantoonbaar bij aan de verdere ontwikkeling van de Spoorzone’, zegt Balke.

Fijne plek om te zijn

De winnaar van de juryprijs wordt door juryvoorzitter en Stadsbouwmeester van Enschede Jessica Hammarlund Bergmann uitgereikt. ‘Ik heb een zwak voor Tilburg’, zegt ze voor het uitreiken van de prijs. ‘Het is een hele vriendelijke, zachte, speelse stad. Heel veel dingen kunnen hier. Het is niet altijd gepolijst, maar dat vinden we juist een kwaliteit.’ Hammarlund Bergmann zegt dat de jury naar vijf aspecten heeft gekeken bij het kiezen van de winnaar: Tilburgse identiteit, urgentie en vernieuwing, architectonische kwaliteit, toekomstbestendigheid en integraliteit en samenwerking.

‘Dat heeft tot heel veel discussies geleid’, geeft de juryvoorzitter toe. ‘We zijn natuurlijk ook vijf mensen die elkaar niet eerder hebben ontmoet. Eigenlijk wilden we alle inzendingen wel een prijs geven, maar uiteindelijk hebben we toch een gedragen keuze kunnen maken.’ Een eervolle vermelding is er alvast voor het project Stadshof van Bedaux de Brouwer Architecten in opdracht van Zenzo Maatschappelijk Vastgoed.

‘Wij vinden het een bijzonder relevante inbreiding van de stad’, zegt jurylid Raoul Vleugels, architect bij Werkstatt. ‘De plek is heel rijk qua textuur, qua metselwerk, qua materialiteit. Het is een hele fijne plek om te zijn. De architect heeft de opgave bevraagd, door meer woningen te realiseren dan er aanvankelijk gepland waren.’ Volgens de jury is het gegeven dat er in het plan bewust ruimte is vrijgehouden voor toekomstige projecten een schoolvoorbeeld van een architect die verantwoordelijkheid neemt.

En de winnaar is…

Aan het einde van de avond maakt juryvoorzitter Hammarlund Bergmann de winnaar van de vakjuryprijs bekend: het ontwerp KrisjKrasjKresj van HSH Architecten, in opdracht van Xpect013, mag zich de trotse winnaar noemen. ‘Dit gebouw vertrekt echt vanuit de gebruiker’, zegt de voorzitter. ‘Bij ons ging de hartslag rap naar beneden toen we het gebouw binnenstapten. Alles was heel vriendelijk vormgegeven en we verbaasden ons door de luxueuze, rijke uitstraling die het heeft.’

Armand Hermans van HSH Architecten zag de prijs niet helemaal aankomen. Voor hem is de winst een echte verrassing. ‘Ik probeer altijd de gebruiker centraal te stellen en te kijken naar hoe gebouwen van binnen functioneren’, zegt Hermans. ‘Een gebouw er goed uit laten zien, lukt vaak wel, maar het goed laten wérken is veel lastiger. Als je op die manier werkt, sta je vaak niet vooraan bij dit soort prijzen’, lacht hij.

Jacqueline Ogier is als directeur van de KrisjKrasjKresj enorm trots dat haar gebouw de Tilburg Architectuurprijs in ontvangst mag nemen. ‘Het mooie aan dit project is dat we het met z’n allen samen hebben gedaan’, zegt ze tijdens de prijsuitreiking. ‘Wij hadden als organisatie ontzettend veel inspraak. Het is heel fijn dat in ons gebouw het oude en het nieuwe op een mooie manier worden gecombineerd. Het geeft gewoon écht een thuisgevoel voor iedereen die hier werkt’, zegt Ogier.

De winnaars gaan trots naar huis met hun prijs op zak. Zij gaan de winst vanavond ongetwijfeld goed vieren. En de stad, die viert de architectuur.