Ontwikkeling
De Reeshof is niet in een dag gebouwd. De eerste ideeen en schetsen van de Reeshof dateren uit de jaren 70 en men is nog steeds niet klaar met ontwerpen. Gedachtes en ontwerpprincipes uit de verschillende bouwperiodes zijn dan ook op veel plaatsen terug te vinden. De onderstaande kaarten vertellen het verhaal van de fysieke ontwikkeling van de wijk.
Groei Reeshof
Aan de Reeshof wordt al 30 jaar gebouwd. In deze animatie is de groei van de wijk in periodes van 5 jaar weergegeven.
Historische kaart
In 1935 was het gebied wat wij nu als de wijk de Reeshof kennen voornamelijk in gebruik als landbouwgrond en moeras / natuurgebied. Enkele historische lijnen zoals het Wilhelminakanaal, de spoorlijn Breda – Tilburg en de Bredaseweg zijn al duidelijk zichtbaar en spelen al decennia een belangrijke rol in de groei en bereikbaarheid van Tilburg.
Reeshof voor 1980
De historische lijnen zoals de Langedijk, de voormalige Reeshofweg (huidige Kamerikstraat) en de Reeshofdijk zijn ook net zoals het riviertje de Donge duidelijk te herkennen en zijn nog steeds duidelijk terug te vinden in de Reeshof. In 1977 komt de gemeente Tilburg met het uitbreidingsplan Reeshof. Doordat de gemeente in die tijd al tegen haar meest oostelijke en zuidelijke grenzen aan schuurde was een uitbreiding in het westen een logische stap. Ook sloten deze ontwikkelingen aan op de stadsregiovisie uit de jaren 60 en een stadsrandstudie uit de jaren 70.
Reeshof 1980 - 1985
De bouw van de Reeshof start met de wijk de Gesworen Hoek (1987-1988). Middels veel rijkssubsidies kan er worden gebouwd, ondanks de crisis in de jaren 80. Er zijn hierdoor veel sociale woningen gebouwd. De wijk wordt gekenmerkt door haar kronkelende en knusse structuur.
Reeshof 1985 - 1990
Hierna wordt de Huibeven (1984-1990) gebouwd. Deze buurt kent een strakke rationele verkaveling als antwoord op de knusse structuur van de Gesworen Hoek. De rationele verkaveling is ook een bezuinigingsmaatregel ivm de crisis in de jaren 80. Het idee van de verkavelingsopzet was het creëren van een stedelijk gebied met daarin een groot centraal park. Als inspiratiebron is de stadsuitbreiding Eixample van Barcelona gebruikt. Echter is de schaal en stedelijkheid niet met elkaar te vergelijken waardoor dit deel samen met de Heerenvelden en Campenhoef wel als ‘saai’ wordt beschouwd.
Reeshof 1990 - 1995
De wijken Heerenvelden en Campenhoef (1989-1993) worden op de zelfde rationele wijze als de Huibeven gebouwd. Na de realisatie treedt een tijd van bezinning aan; hoe nu verder met de Reeshof? De stedenbouwkundige structuur werd als vrij eentonig en saai ervaren. Opvallend is dat het plan uit 1977 (6.000 woningen) op de Heyhoef na nu is voltooid.
De Reeshof is af!
Reeshof 1995 - 2000
Maar Tilburg kreeg de status als stedelijk knooppunt en de Vierde Nota Extra gaf de Reeshof een status als VINEX-gebied en groeide door naar 11.500 woningen met de wijken Dongewijk (1994-1998), Tuindorp de Kievit (1991-1997), de Bijstervelden, volgens Howards tuinstadgedachte met veel groen en woonfuncties, en het in 1997 geopend winkelcentrum Heyhoef en wijkcentrum (1995-1997). Op architectonisch gebied kon er weer meer dan tijdens de crisisjaren daarvoor. Er was weer geld voor ruimtelijke kwaliteit en architectuur. De Dongevallei is in deze periode ook aangelegd en ontworpen als stadsrand.
De Reeshof is af!
Reeshof 2000 - 2005
Door een correctie van de gemeentegrenzen en een aanpassingen van de structuurschets Reeshof, springt de Reeshof alsnog over het riviertje de Donge. Door de veranderende rol van de gemeente naar een meer regisserende partij, reageerde de markt door de rol van ontwikkelaar op zich te nemen. Ontwikkelaars kochten grond aan waardoor er meer marktgerichte ontwikkelingen ontstonden. De Reeshof groeit door met Dalem – Zuid, Dalem – Noord en de Leeuwerik (2000-2005). Een gevolg van de marktwerking is dat de openbare ruimte minder ruim en groen is ingevuld, zoals bijvoorbeeld in Tuindorp de Kievit. Ook betekende het dat de basisscholen niet langer in de wijken werden gebouwd maar meer naar de randen verschoven. Dit kwam ondermeer door dat de grondprijs die de ontwikkelaars aan de scholen vroegen vaak te hoog was. En doordat de burgers voortaan vrij waren om te kiezen waar hun kind naar school ging was het plannen van een nieuwe school haast onmogelijk geworden. Hierdoor waren de meeste basisscholen al te klein bij de opening.
Ten zuiden springt de Reeshof het spoor over. Hier zou ooit de Floriade komen. In plaats daarvan zijn Witbrand-Oost en West gebouwd. De wijken worden gekenmerkt door een hoogwaardige architectuur en innovatieve duurzame technieken. In 2003 opende het sinds 1989 geplande NS-Station en auto-spoortunnel.
De Reeshof is af!
Reeshof 2005 - 2010
De Reeshof groeit wederom door een ontwikkeling van ontwikkelaars met de jaren dertig woonwijk Koolhoven – Oost (2005-2010). Een stijlbreuk met de meer moderne architectuur in de rest van de Reeshof. De infrastructuur rond de wijk groeit ook mee door de aanleg van de nieuwe ring rondom Tilburg.
In studie & niet uitgevoerd
Door economische redenen en bestuurlijke beslissingen worden sommige plannen niet uitgevoerd of veranderen de plannen. Zo is het zwembad nabij het huidige politiebureau uitgesteld en later in de Reeshof zelf ontwikkeld. Het NS-Station lag in eerdere studies iets oostelijker. Het station en de bijbehorende infrastructuur zijn in een bezuinigingsronde wegbezuinigd. In de jaren die daarop volgden bleek de tunnel hard nodig te zijn. Maar ook bij een tweede bezuinigingsronde werd de huidige spoortunnel wegbezuinigd. Het heeft minder fraaie stukjes Reeshof opgeleverd. De Huibevendreef met haar geluidsschermen is daar een voorbeeld van en de files die dagelijks de wijk in en uit staan.
Een goederenspoorlijn naar industrieterrein Vossenberg is vanwege hoge kosten niet doorgegaan. Daarentegen leidde het afstel hier tot de mogelijkheden een nieuwe stadsrand met voorzieningen te ontwikkelen. Het afketsen van de Floriade heeft geleid tot de wijken Witbrand – Oost en West.
Een eindbeeld van een wijk is maar gedeeltelijk te plannen. De gevolgen van een besluit om een tunnel meer of minder, of een bepaalde schaalgrootte van een voorziening zijn daarentegen goed voelbaar in het dagelijks gebruik van het plan. Ruimte voor verdere uitbreiding is er in de Reeshof zelf weinig doordat er veel grond is uitgegeven en bestemd.
Is de Reeshof af?...
De groei van de Reeshof heeft ertoe geleid dat in de Reeshof diverse oude stadsranden voelbaar zijn. Hierdoor is de stedenbouwkundige ontwikkeling van de afgelopen 30 jaar per wijk goed afleesbaar. Sommige stadsranden, zoals de Dongevallei, fungeren nog steeds duidelijk als een grens of barrière waardoor fragmentatie is ontstaan. Andere randen zijn opgegaan in de totale structuur.
De Reeshof is nu meer dan 30 jaar in ontwikkeling en nadert langzaam haar eindvorm. De eindvorm is ruimer dan de geplande vorm in de jaren 70 en kent meer dan 9.000 extra woningen. Is de Reeshof nu af?...Nee, de schaalsprong van de wijk heeft geleid tot een achterstand in de ontwikkeling van de infrastructuur en het voorzieningenniveau. Ook begint de wijk slijtage te vertonen in de vroegste ontwikkelingen. De geplande Reeshof wijkt hierdoor dan ook sterk af van de uiteindelijk gebouwde Reeshof. Invloeden van een krimpende economie, kansen als stedelijk knooppunt en veranderende markten en tijden kneden een ontwikkeling. De Reeshof is dus gelukkig nog steeds niet af en mede door haar inwoners en hun gebruik zal de Reeshof zich blijven ontwikkelen.
