publicatie

Een boek als ode aan coureur Jan Pijnenburg

De kanonbal, een American dream van Tilburgse snit

Meer dan de naam Pijnenburg en de vermelding 'coureur Tilburg' was in 1936 niet nodig om een brief op het juiste adres te laten bezorgen. Jan Pijnenburg, of 'de kanonbal' zoals een Frans tijdschrift hem had gedoopt, genoot op dertigjarige leeftijd een ware heldenstatus. Zijn bewonderaars brengen nu een liefdevol eerbetoon aan de kanonbal met het gelijknamige boek.

Aan de zegekar van deze knappe, goudeerlijke en licht ontvlambare Tilburgse coureur hing een stoet van aansprekende overwinningen, vaak vol bewondering verslagen in het plaatselijk Nieuwsblad. Drie keer achtereen was hij baankampioen van Nederland en liefst zeventien zesdaagse wielerkoersen schreef hij op zijn naam, waaronder die van Berlijn, Amsterdam, Brussel en Parijs. De zesdaagse van Chicago, waarvoor hij werd uitgenodigd, werd aan de palmares toegevoegd alsook de 3238 kilometer tellende eerste zesdaagse van Nederland, in het Olympisch stadion van Amsterdam.

En Jan was ook nog eens een gentleman, schrijft Rinus van der Heijden in De kanonbal, 'een imposante, atletische gestalte, altijd strak in het pak, geen gepommadeerd haartje verkeerd'. Zijn huwelijk met Mimi Bierens in 1924 bracht duizenden mensen op de been, en het café Old Dutch dat hij na zijn wielercarrière bestierde werd door niemand minder dan acteur Clark Gable aangedaan.

Pijnenburg was bij leven een legende, een American dream van Tilburgse snit. "Mijn karakter is mijn kracht", zei hij die als tienjarige werkte in de textielfabriek, en als vijftienjarige chocolade verkocht langs de Tilburgse Wieler- en Motorbaan waar het cyclistenvirus toesloeg. In 1923 kocht Jan zijn eerste fiets, om er onmiddellijk ook zijn eerste koers mee te winnen. Op gras, op de weg, op de baan, het maakte de kanonbal niet uit, die alleen in 1927 wat terugviel wegens 'knap achter het biertje zitten'. Op 8 september 1940 was het dan voorbij, en op de foto die dat moment vereeuwigt is Jan Pijnenburg omhangen met een lauwerkrans waaruit twee bleke, maar nog heel machtige armen steken. Hij kijkt - succesvol en onberispelijk gekapt - in de lens, met een grimas die verraadt dat het in zijn hart nog niet helemaal over was met de wielrennerij.

Jan Pijnenburg stierf in 1979, maar leeft voort in de Tilburgse Wieler Club Pijnenburg. En in de harten van de liefhebbers die nu een liefdevol eerbetoon aan de kanonbal brengen met het gelijknamige boek. Initiatiefnemer Ernest Potters droomt in het voorwoord al van een monument op de Hasseltse rotonde met daarop in neon de naam van de wielerlegende. En architect en wielerfanaat Ad Roefs heeft de tekeningen voor een heus velodroom Jan Pijnenburg al klaar liggen. Mooie plannen, horen we de coureur in ruste vanuit de hemel brommen, daar moet hard voor gewerkt worden. [PS]

[De kanonbal, met bijdragen van onder andere Ed Schilders en Jace van de Ven is uitgegeven door TeleXpress. 112 pagina's, rijk geïllustreerd.]

Uit Univers, 4 december 2003