Volle zaal bij discussieavond over de binnenstad van de 21ste eeuw
CAST in actie

Volle zaal bij discussieavond over de binnenstad van de 21ste eeuw

woensdag 22 februari 2017

 

Verslag Jeroen Ketelaars

Of het nu een terecht ‘verwijt’ is of niet, Tilburg staat bij veel mensen niet bekend als een ‘mooie’ stad. Zoals stedenbouwkundige Ad de Bont het onlangs zei: ,,Tilburg is een stad van liefde op het tweede gezicht. Je moet het mooie en aantrekkelijke van Tilburg leren ontdekken.” Daar moet verandering in komen, vindt De Bont: Tilburg moet een stad worden van liefde op het éérste gezicht. Die wens had de stedenbouwkundige dan ook in zijn achterhoofd toen hij voor de gemeente Tilburg aan de slag ging als een van de opstellers van een visie voor de Tilburgse binnenstad van de eenentwintigste eeuw.

Zo’n document was nodig omdat er in de binnenstad allerlei ontwikkelingen plaatsvinden op een veelheid aan terreinen. De ontwikkeling van de Spoorzone en de Piushaven, de sloop van het V&D-gebouw: het zijn maar enkele voorbeelden van grote recente projecten. De binnenstad is een gebied met tal van functies, zoals die van economisch centrum en woonlocatie. ,,En dan is het nodig om er af en toe eens ‘boven te gaan hangen’, om te kijken of de samenhang nog in orde is.”

Dat zei Stef Fleischeuer, directeur Vestigingsklimaat bij de gemeente Tilburg, op woensdag 15 februari jongstleden over de achterliggende reden voor het opstellen van de binnenstadsvisie. Die woensdagavond vond in het Duvelhok een discussieavond plaats die georganiseerd was door het Centrum voor Architectuur en Stedebouw Tilburg e.o. (CAST) en de gemeeente Tilburg en gewijd was aan de visie. Behalve onder anderen Ad de Bont en Stef Fleischeuer namen ook wethouders Berend de Vries, Mario Jacobs en Erik de Ridder, en Cees-Jan Pen van Fontys Hogescholen deel aan de door Henriëtte Sanders van het CAST en Anita de Haas (voormalig redactiechef van het Brabants Dagblad) geleide gesprekken. Blijkbaar was ‘de binnenstad van de toekomst’ een onderwerp dat aansprak, want de zaal zat met zo’n 140 geïnteresseerden vol en er moesten zelfs stoelen bij gezet worden omdat de opkomst groter was dan aanvankelijk was verwacht.

Ook al die binnenstadsbewoners, ondernemers, en anderen die om wat voor reden dan ook betrokken zijn bij de Tilburgse binnenstad konden hun ideeën en wensen kenbaar maken. Die inbreng vanuit de zaal leidde tot een verscheidenheid aan meningen. Zo vroeg een docent maatschappijleer van de Nieuwste School (gelegen aan de Sint Josephstraat, vlakbij het Duvelhok) zich af of er bij het maken van de plannen voor de binnenstad niet te veel gericht wordt op hoogopgeleiden, en is er bij het opstellen van die plannen wat hem betreft te weinig aandacht voor de multiculturele samenleving. De wethouders waren het daar niet mee eens. "Straks hebben we een bibliotheek in de Spoorzone, en we hebben er de Hall of Fame, echt een jongerenbolwerk. We richten ons echt niet alleen op blanke hoogopgeleiden.” En volgens Mario Jacobs is er juist sprake van een ‘inclusieve stad, waar iedereen aan mee kan doen’.

Een opvallend voorstel kwam van de directeur van Theaters Tilburg, Rob van Steen, die zich bevoorrecht voelt om in een mooi gebouw als de Schouwburg te mogen werken, een rijksmonument nota bene. Maar over de ‘overbuurman’ – de Schouwburgpromenade – klonken minder lovende woorden. ,,Zou van het gebied tussen de begraafplaats en het Paleis-Raadhuis geen groenstrook gemaakt kunnen worden?”, was de suggestie. Maar helaas voor deze aanwezige bij de discussievond: de Schouwburgpromenade zomaar met de grond gelijk maken, dat is geen optie, aldus wethouder Erik de Ridder. De winkelruimtes in de Schouwburgpromenade zijn particulier bezit van de ondernemers. ,,En die eigenaren moeten ook hun brood verdienen. Zij moeten met ons mee willen doen en de visie van de gemeente delen. We kunnen er niet zomaar een bulldozer overheen laten gaan. Wij kunnen alleen laten zien welke richting we als gemeente op willen.”

‘Tilburg NexT’

En welke richting dat is, is terug te vinden in het stuk waar de avond aan was gewijd, de visie ‘Tilburg NexT. De binnenstad van Tilburg is klaar voor de 21ste eeuw’, die afgelopen december verscheen. Die visie richt zich meer concreet op het kernwinkelgebied, het dwaalmilieu, de Spoorlaan en de Spoorzone, de Heuvel en het Veemarktkwartier, en het gebied rond Theaters Tilburg, het Stadhuis en de Schouwburgring. Al deze gebieden vormen samen ‘de binnenstad’. Daarnaast werd ook de ‘schil met stedelijke gebieden’, waar onder andere het Museumkwartier en de Piushaven deel van uitmaken, in de visie betrokken. Zoals ook elders het geval is, zo wordt ook voor Tilburg het economisch belang van de binnenstad steeds groter, zo weten de opstellers van de visie: ,,Binnensteden zijn de plekken waar de moderne kenniseconomie goed gedijt; dé plekken waar kenniswerkers elkaar ontmoeten en innovatie plaatsvindt. Juist in een onderwijs- en kennisstad als Tilburg, waar gezocht wordt naar economische relaties tussen onderwijs, onderzoek en bedrijfsleven zijn interactie en innovatie cruciaal. (…) Een populaire binnenstad kent veel werkgelegenheid en bedrijvigheid, er is altijd ‘iets te doen’, bevat veel stedelijke voorzieningen en is onderdeel van regionale en nationale stedelijke netwerken.”

Tilburg heeft veel om trots op te zijn, vindt medeopsteller van de visie Ad de Bont, maar verbeterpunten zijn er nog genoeg om echt een binnenstad van de eenentwintigste eeuw te krijgen. Daarbij zijn termen als ‘binden’ en ‘verbinden’ enorm belangrijk. Zo is het wenselijk dat net-afgestudeerden niet meteen de stad verlaten, maar er blijven wonen. En daarvoor moet de binnenstad ‘compacter worden, zodat er meer mensen kunnen wonen’, en zou de binnenstad aantrekkelijker en groener moeten worden (met als mooi voorbeeld de Muzentuin), en zouden er betere ‘fysieke’ verbindingen moeten komen tussen de binnenstad en omliggende gebieden, zoals de Piushaven. ,,Je ziet nu bijvoorbeeld niet dat de Piushaven deel van het centrum is. Maak zo’n gebied aantrekkelijker voor wandelaars en fietsers”, beveelt Ad de Bont aan.

Ook creativiteit en cultuur zijn belangrijk in de binnenstad van de toekomst. En in het dwaalmilieu is nu nog te weinig vitaliteit; daar mag het wel wat dynamischer worden. De Spoorlaan, die zou een ander karakter moeten krijgen. Ad de Bont: ,,De Spoorzone is nu the place to be, en meteen daarnaast ligt een station. Dat kom je nergens anders tegen! Maar de Spoorláán is nu nog een transportas. Dat moet een gebied worden dat economisch belangrijk is. Het moet een aantrekkelijke boulevard worden. De Spoorlaan heeft de kans om de Spoorzone met de binnenstad te verbinden.”

Ook Cees Jan Pen, lector aan Fontys Hogescholen, reflecteerde op de plannen voor de binnenstad. Wat hem betreft is het enorm belangrijk dat studenten naar de binnenstad komen (Ad de Bont zei het eerder op de avond ook al: ,,Het mag in de binnenstad meer gonzen van het studentenleven”), maar ook dat er in het stadshart verstandig wordt omgegaan met auto’s. Want, stelt Pen: ,,Blik is vaak lelijk.” En als de binnenstad dan wordt ontwikkeld, dan moet er wat hem betreft ook niet moeilijk worden gedaan om zo nu en dan afscheid van een gebouw te nemen. ,,Het is goed dat er wordt gesloopt. Want er zijn wel een paar rotte kiezen.”

Cees Jan Pen schreef een uitgebreide reflectie op de binnenstadsvisie. Deze reflectie is via deze link na te lezen.

Terug naar overzicht Naar de activiteit
Agenda
architectuurgids Architectuurgids

Bestel online de architectuurgids midden-brabant of bekijk hem online.

Lees meer
CAST
Blijf op de hoogte

En schrijf u vandaag nog in voor onze CAST nieuwsbrief.