Cees Jan Pen: 'Tilburg loopt voorop in herstructurering binnenstad'
CAST in actie

Cees Jan Pen: 'Tilburg loopt voorop in herstructurering binnenstad'

dinsdag 21 februari 2017


Cees Jan Pen is sociaal-geograaf. Hij werkte van 2007-2015 als programmamanager economie bij Platform 31, en is sinds mei 2016 onafhankelijk lid van de SER Noord-Brabant. In 2016 had Pen zitting in de referendumcommissie t.b.v. het referendum over de verbouwing van het Stadskantoor. Momenteel is hij als lector De Ondernemende Regio verbonden aan de Fontys Hogescholen.

Op 15 februari organiseerde architectuurcentrum CAST een zeer druk bezocht Stadsgesprek waar de nieuwe visie op de binnenstad werd gepresenteerd: TilburgNext. Tijdens de avond was er te weinig tijd een volwaardige reflectie te geven op de visie TilburgNext, zoals door de organisatie was gevraagd. Door middel van dit schrijven voldoe ik hier graag aan.

De binnenstad van Tilburg was lange tijd een zorgenkind en kreeg te weinig prioriteit. Dieptepunt was het debat over de mogelijke komst van een shopping mall buiten de stad. De afgelopen jaren is veel ten goede veranderd. Ook het uiteindelijke afgeblazen referendum over de verbouwing van het stadskantoor toont de betrokkenheid van de Tilburgers bij de binnenstad. Ik heb de eer gehad zitting te mogen nemen in de referendumcommissie die het referendum zou voorbereiden. Meest opvallend was de grote betrokkenheid van veel Tilburgers bij hun binnenstad in combinatie met het besef dat het één voor twaalf is. Tilburg moest weer een kloppend hart krijgen en het centrum moest een kloppend geheel worden. Er moest hard worden gekozen voor de binnenstad in lijn met een eerder pleidooi waar ik in 2014 over heb geschreven in de column in het Eindhovens Dagblad ‘Wees eens hard voor de binnenstad’.

Tilburg loopt landelijk voorop

Het is goed dat Tilburg keuzes maakt en echt investeert in de binnenstad. De stad loopt landelijk voorop wat betreft inzetten op ingrijpende herstructurering en ook op sloop. Deze operatie is vergelijkbaar met de grootschalige herstructurering van het centrum van Zaandam. Deze stad heeft weer een hart en profiteert hier stevig van.

Dat het langzaam weer beter gaat met het centrum blijkt niet alleen uit de komst van de Primark, Hudson Bay en recent ook de Decathlon. Samen met betrokkenen heeft de gemeente gewerkt aan een economisch-ruimtelijke visie om de binnenstad letterlijk en figuurlijk weer kloppend te maken. Belangrijk onderdeel vormen twee gebiedsontwikkelingen die Tilburg flink op de kaart zetten en die enorm in trek zijn bij bewoners, bedrijven en bezoekers: de Piushaven en de Spoorzone.

TilburgNext is een economisch-ruimtelijke visie. In mijn ogen is werkgelegenheid en ruimte voor ondernemerschap een goed gekozen focus. De binnenstad is de grootste werkgever van de stad en biedt werk aan alle lagen van de beroepsbevolking. Ik deel de kritiek dat de visie te economisch is ingestoken niet. Wel is het zaak dat het bestuur van de stad veel meer benadrukt dat een bruisende binnenstad niet alleen gaat om het binden en boeien van de hoogstopgeleiden, maar vooral veel werk biedt voor Tilburgers in bijvoorbeeld de horeca en retail.

Betrek alle lagen van de beroepsbevolking

In feite is het een sociaal-economische visie met ruimtelijke accenten. De visie wint aan kracht door concreter in te gaan op de werkgelegenheids- en economische effecten en nog meer in te zetten op projecten en investeringen die terugslaan op alle lagen beroepsbevolking. Specifieke aandacht is nodig voor de manier waarop TilburgNext de onderkant van de arbeidsmarkt bedient. Denk hierbij aan het maken van afspraken met Primark en Decathlon over het aannemen van werklozen en mensen uit de bijstand. Wordt genoeg gebruik gemaakt van de omvangrijke beschikbare sociale budgetten van de gemeente? Een goed voorbeeld is het succesvolle Citysteward-project uit Groningen om re-integrerende Groningers aan het werk te zetten als een soort gastheer of -vrouw voor bezoekers aan van de binnenstad.

Beheer, onderhoud en verlichting van de openbare ruimte

Sterk is dat Tilburg inzet op een compacte en complete binnenstad, waarbij nadrukkelijk de omslag is gemaakt van place to buy naar place to be en meet. Illustratief was dat tijdens de debatavond van CAST relatief weinig werd gesproken over retail (vooral versterken kernwinkelgebied) en relatief veel over wonen en over de relatief gunstige prijs-kwaliteitverhouding hiervan, over cultuur, onderwijs, groen, kwaliteit openbare ruimte en natuurlijk werkgelegenheid. De basis moet op orde en dit betreft goed beheer, onderhoud en verlichting van de openbare ruimte. De vraag is wel of hiervoor voldoende publiek en ook privaat budget beschikbaar is. In ieder geval de raad zal extra budget moeten koppelen aan TilburgNext en ook vanuit het ondernemersfonds moet het gaan om substantiële bijdragen.

Haal de student en het onderwijs naar de binnenstad

Duidelijk is dat de binnenstad veel meer moet en kan doen met betrekking tot de nu nog wat verscholen onderwijs, cultuur en evenementen. Dit is juist hard nodig wil Tilburg weer een kloppend hart krijgen. Hierbij is het vooral zaak dit mee te nemen in de te vernieuwen en te professionaliseren citymarketing-aanpak van de stad. Cruciaal hierbij is veel meer gebruik te maken van het feit dat Tilburg een van de grotere studentensteden is. Dit zie je in binnenstad en in de profilering van de stad nauwelijks terug. Ik lees veel te weinig over concrete projecten en experimenten zoals tijdelijke collegezalen in leegstaande panden, veldwerk studenten in de binnenstad, onderwijsevents in de binnenstad etc. Haal de student en het onderwijs naar de binnenstad en betrek deze groep nadrukkelijk bij de citymarketing. De triple helix partners zijn veel te bescheiden in het tonen dat Fontys Tilburg het grootste kunst- en cultuurcluster van de Benelux is en dat drie van de vier docenten in het zuiden opgeleid worden door Fontys Tilburg. Tilburg is net zo'n studentenstad als Groningen, Nijmegen en Utrecht, alleen wordt weinig gedaan met deze potentie. Zeker voor de binnenstad is dit cruciaal.

Vergroening: zet de mens centraal

Het Tilburgs college zet terecht stevig in op duurzaamheid en vergroening, alleen lijkt hier de economisch ruimtelijke insteek van de visie onvolledig te zijn toegepast. Natuurlijk moet je rekening houden met alle belangen, de wens van verdichting gaat mogelijk ten koste van groen en ruimte voor de auto en parkeren. Toch moet de lat hoger worden gelegd. Bij een place to be en meet hoort groen, een aangenaam binnen- en buitenklimaat en minder autoverkeer en fijnstof. Zie bijvoorbeeld de Eindhovense columns ‘De ondernemende regio’ en ‘Help de lokale economie, plant een boom’ die ook opgaan voor Tilburg. Beide centra zijn nu te stenig. De auto lijkt hier centraal te staan, in plaats van de mens.

Op basis van voorgaande is het vooral zaak dat Tilburg inzet op de zaken waar men in feite al sterk in is. Het beter willen benutten van de centrale ligging in Brabantstad zoals in de visie wordt gesteld, is in mijn ogen gezocht. Dit oogt als een dolende gemeente die wegens ideeënarmoede zichzelf positioneert als centrum van Europa o.i.d. De stad heeft wat betreft onderwijs, cultuur en evenementen genoeg te bieden. Ik ben overigens wel zeer voor meer samenwerking en kennisdeling tussen de Brabantse steden, maar dat is wat anders.

Professionalisering van het binnenstadsmanagement

Tenslotte wijs ik in het verlengde van mijn korte reflectie tijdens het CAST-stadsgesprek op het belang te werken aan de professionalisering van het binnenstadsmanagement inclusief stevige budgetten. Graag haak ik aan op mijn opiniebijdrage die ook in het Brabants Dagblad is verschenen, ‘Breng weer leven in de binnenstad’. Veelal gaat het budget van het ondernemersfonds op aan een binnenstadsmanager en voor nog een derde aan feest- en sfeerverlichting en hanging baskets. De rest wordt besteed aan promotie en marketing, inningskosten van de ondernemersheffing en organisatiekosten. In dit artikel wordt gepleit voor meer diversiteit en een sterkere profilering van de verschillende Brabantse steden, ook ten opzichte van elkaar. Dit moet doorklinken in de wijze waarop de beschikbare middelen worden geïnvesteerd.

Durf rotte kiezen in de binnenstad te slopen

Hoopgevend is dat tijdens de presentatie van TilburgNext draagvlak was voor het thema sloop. Er zijn gewoon plekken waar opnieuw moet worden begonnen en waar kansloze gebouwen moeten worden gesloopt zoals wellicht in en om het Schouwburgplein. Niet alleen Brabant maar ook Tilburg moet leren slopen. Verwaarloosde panden (rotte kiezen) in de aanloopstraten en entrees naar je hart zetten hele straten ‘on hold’. Dit, terwijl binnensteden het juist moeten hebben van afwijkend woon-, werk-, cultuur- en retail-aanbod, naast de hoofdwinkelstraat. Meer hierover is het lezen in het opiniestuk ‘Tilburg moet rotte kiezen in de binnenstad blijven trekken’ uit het Brabants Dagblad en het artikel ‘Brabant moet leren slopen’ uit het Brabants Dagblad..

Al met al ligt er genoeg materiaal het hart van Tilburg weer kloppend te maken.

Terug naar overzicht Naar de activiteit
Agenda
architectuurgids Architectuurgids

Bestel online de architectuurgids midden-brabant of bekijk hem online.

Lees meer
CAST
Blijf op de hoogte

En schrijf u vandaag nog in voor onze CAST nieuwsbrief.