'Tilburg, verstop je niet langer!'
CAST in actie

'Tilburg, verstop je niet langer!'

woensdag 09 november 2016

Een ring die de stad omgordt kan voorzieningen in de schijnwerpers zetten.

 

Sinds drie jaar heeft Tilburg een nieuwe ring die de stad als een ceintuur omgordt. De stad lijkt zich nog nauwelijks bewust van de kansen die dat biedt. Tijs van den Boomen roept de stad op zich niet langer te verstoppen. Voor Architectuurcentrum CAST organiseerde hij een ringexcursie.Tijs van den Boomen

In de oksel van afslag 11 van snelweg A58 staat een reusachtige reclamezuil met de slagzin T. je bent ‘r. Laten we de slagzin eens letterlijk nemen, en dat ‘je bent ‘r’ niet opvatten als een verwijzing naar het centrum, maar naar de ring zelf. Dat is minder vergezocht dan het lijkt, want Tilburg is een echte autostad. Van de 17 grootstedelijke agglomeraties die Nederland telt, heeft Tilburg het hoogste autogebruik. Brabant scoort sowieso hoog: ook Breda, Den Bosch en Eindhoven staan in de top zes.

Op 5 juli 2013 kreeg de Tilburgse automobilist eindelijk de beschikking over een ring die de stad omgordt. Ook daarin staat de stad overigens niet alleen: sinds 2011 heeft Den Bosch een eigen ring, Breda en Oosterhout delen samen een ring en Eindhoven en Helmond ijveren al jaren voor de aanleg van een ruit.

Bemind is de Tilburgse buitenring niet, sterker nog, ze is nauwelijks bekend. Komt dat door het trauma van de Cityring, waarvoor in de jaren zestig een flink deel van het stadshart is gesloopt? De associatie ‘ring = auto = sloop’ is in Tilburg in ieder geval snel gemaakt. En dat het noordoostelijk deel van de buitenring vervolgens is vernoemd naar burgemeester Cees de Sloper helpt dan ook niet echt.

Zo’n verband is natuurlijk speculatief, maar waaraan het gebrek aan interesse in ieder geval niet is te wijten, is aan navelstaren. Tilburg zet in haar Omgevingsvisie 2040 namelijk nadrukkelijk in op drie sporen: de Brabantstrategie, de Regiostrategie en de Stadsstrategie. Ze staan zelfs in die volgorde: de samenhang van Tilburg met de Brabantse Stedenrij komt op de eerste plaats. Op basis daarvan zet de stad de komende 25 jaar vol in op zeven stedelijke knooppunten, drie regionale stadsparken en twee ecologische verbindingszones. Van deze twaalf speerpunten liggen er maar liefst tien aan de buitenring.

Strategische visie vs. ruimtelijke visie
Het vreemde is dat de stedenbouwkundigen zich daar nauwelijks van bewust zijn. Ze zijn zo sterk gericht op een strategische visie (wat moet er gebeuren), dat een ruimtelijke visie (waar moet dat komen en hoe moet dat eruitzien) erbij in is geschoten, zeker voor het gebied buiten de oude stad.

Een van de voordelen van Tilburg is dat het midden in Brabant ligt. Dat is meteen ook het nadeel. Vanaf Utrecht vertakt de route naar het zuiden zich: Den Bosch en Eindhoven liggen op de weg naar Maastricht en Luik, Breda op die naar Antwerpen en Brussel. En Tilburg valt er tussenin. Aan die ligging is niets te doen, aan de gewoonte van Tilburg om zich te verstoppen wel.

Neem de zuidzijde van de stad, waar een grootschalige sport- annex vermaaksstrip is ontstaan. Het Willem II-stadion ligt er al lang, de Irene Wüst IJsbaan, het futuristische sportcomplex T-Kwadraat, recreatiebad Stappegoor en megabioscoop Euroscope (met 2000 stoelen de grootste bioscoop van Brabant) zijn van later datum. Stappegoor, zoals het gebied heet, is bij uitstek een autolocatie, sterker nog: de strip ligt ingeklemd tussen de buitenring en Ringbaan-Zuid. En je ziet er nu bijna niks van.

In de Omgevingsvisie staat de wens om bij Stappegoor een extra afslag van de A58 te creëren. Dat zou kans bieden om de sport- en recreatievoorzieningen letterlijk en figuurlijk in de spotlights zetten. Maar helaas, in oktober 2016 staakte Tilburg de lobby bij Rijkswaterstaat, dat geen brood zag in de afslag: er komt een twaalf meter hoog scherm te staan. Met een beetje pech wordt het nog ondoorzichtig ook.

Hetzelfde geldt voor het geplande ‘Modern Industrieel Cluster Midden-Brabant’ uit de Omgevingsvisie. Aan de westrand van de stad is grond gereserveerd voor een groot bedrijventerrein gericht op luchtvaarttechniek, zoals het onderhoud van helikopters. Alleen de heel oplettende automobilist weet waarom uitgerekend daar: uit het maïsveld ter hoogte van Gilze priemen de gele lampen omhoog die de landingsbaan markeren. Mogen we daar, letterlijk, wat meer van zien te krijgen?

De ringen als onderligger serieus nemen, betekent geen verheerlijking van de auto, of een pleidooi om de automobiliteit te bevorderen. Wel is het een aansporing om meer rekening te houden met de bewoners en bezoekers van de stad – of ze zich nu te voet, per fiets of met de auto verplaatsen.

 

Op 4 november organiseerde CAST een excursie over de ringen van Tilburg. 
In het PFD hieronder leest u het volledige essay. 

Bijlagen
Terug naar overzicht Naar de activiteit
Agenda
architectuurgids Architectuurgids

Bestel online de architectuurgids midden-brabant of bekijk hem online.

Lees meer
CAST
Blijf op de hoogte

En schrijf u vandaag nog in voor onze CAST nieuwsbrief.